czwartek, 17 listopada 2011

RTG w gabinecie - sprawdź, co trzeba zrobić i jakie formalności dopełnić


Trudno dziś sobie wyobrazić nowoczesny gabinet stomatologiczny bez aparatu RTG. To już w zasadzie jedno z podstawowych urządzeń, z których na co dzień korzysta stomatolog. W tej chwili aparat rtg można zamontować praktycznie w każdym gabinecie stomatologicznym.

- Jak wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej pracy z urządzeniami radiologicznymi (Dz. U. z 2006r. Nr 180 poz 1325), ograniczeniem jest powierzchnia gabinetu – ustalona na minimum 8 m2 (+/- 5 %), a na każdą kolejną lampę 12 m2. Po drugie to wysokość pomieszczenia – minimum 2,5 metra oraz wentylacja, która powinna zapewniać przynajmniej 1,5 krotną wymianę powietrza – wyjaśnia Paweł Letko, właściciel firmy Labpom.

Według niego droga, jaką musi pokonać lekarz, aby uruchomić własną „pracownię” RTG na pierwszy rzut oka wydaje się długa i wyboista. Zdarza się, że lekarz widząc wymagane dokumenty, poważnie się zastanawia czy dobrze zrobił kupując rentgen. - Ale tak jest tylko na początku – uspokaja inżynier, który jednocześnie przestrzega przed używaniem niezarejestrowanego RTG.

- W przypadku korzystania z aparatu bez wymaganych prawem pozwoleń kary są gigantyczne - sięgają nawet kilkunastu tysięcy złotych, a sprawa może mieć swój finał w sądzie – mówi.

Pierwszą rzeczą, jeszcze przed kupnem aparatu, jest kontakt z osobą, która wykona projekt ochrony radiologicznej wg normy PN-86 J-80001. To obliczenie istniejących lub projektowanych osłon w odniesieniu do obowiązujących dawek i ustalenie, jakie miejsce do umieszczenia aparatu będzie najodpowiedniejsze tak, aby zminimalizować użycie dodatkowych osłon.

- Najlepiej zrobić to jeszcze w fazie projektowania naszego gabinetu. To ważne, bo może się okazać, że choć RTG oczywiście da się zamontować, ale będzie to wymagało remontu, wzmacniania ścian, okien lub drzwi - dodaje.

Paweł Letko uspokaja, że w 95 % gabinetów przy zamontowaniu aparatu punktowego da się ustalić miejsce, w którym będą wykonywane zdjęcia bez konieczności dodatkowego wzmacniania ścian. Niestety bardziej wymagające w tym zakresie będzie ustawienie aparatu pantomograficznego.

Jeżeli planujemy zamontowanie rentgenu w osobnym pomieszczeniu, zgodnie z rozporządzeniem nie mogą się tam znajdować urządzenia niezwiązane z wykonywaniem procedur radiologicznych.

Co jest wymagane do wykonania projektu ochrony radiologicznej:
1) Projekt techniczny budynku (aktualny rzut pomieszczeń należących do praktyki oraz dokładny opis ścian i stropów już samego pomieszczenia, w którym będzie zamontowany rtg – przy aparatach punktowych najczęściej jest to rzut gabinetu stomatologicznego)
2) Wysokość pomieszczenia
3) Opis wentylacji znajdującej się w pomieszczeniu, w którym będzie rtg (czy jest kratka wentylacyjna – wentylacja grawitacyjna czy też wentylator o danej wydajności - wentylacja mechaniczna)
4) Sąsiedztwo pomieszczenia, w którym będzie rtg (tzn. co jest bezpośrednio za ścianami, stropami);
5) Rozmieszczenie unitu w gabinecie

Wykonany projekt osłon (ochrony radiologicznej) należy złożyć do Wojewódzkiej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w dwóch egzemplarzach, w celu jego zatwierdzenia. Sanepid ma na to 30 dni, ale jak zauważa Paweł Letko zwykle trwa to 2 tygodnie.

- Kolejnym etapem jest wykonanie pomiarów dozymetrycznych. Przy projekcie osłon wylicza się dawki teoretyczne za ścianami i drzwiami, natomiast pomiary dozymetryczne mają na celu praktyczne zbadanie dawek za wszystkimi osłonami – mówi specjalista zajmujący się kompleksową obsługą aparatów RTG.

Pomiary wykonują pracownicy WSSE i to do nich należy zwrócić się z odpowiednim zleceniem. Najczęściej sprawozdanie z pomiarów dozymetrycznych otrzymujemy w po okokło dwóch tygodniach.

Następnym krokiem jest wdrożenie systemu zarządzania jakością. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej dokumentacja powinna zawierać przynajmniej:

1) procedury nadzoru nad dokumentacją i nadzoru nad zapisami oraz formularze niezbędne do prowadzenia zapisów
2) instrukcje obsługi urządzeń radiologicznych i urządzeń pomocniczych;
3) procedury i instrukcje dotyczące sposobu wykonywania testów eksploatacyjnych urządzeń radiologicznych i urządzeń pomocniczych przeprowadzanych przez jednostkę ochrony zdrowia we własnym zakresie
4) zapisy dotyczące wyników przeprowadzanych testów eksploatacyjnych urządzeń radiologicznych i urządzeń pomocniczych oraz testów odbiorczych
5) informacje dotyczące kwalifikacji i szkoleń personelu
6) procedurę przeprowadzania klinicznych audytów wewnętrznych
7) zapisy dotyczące wyników klinicznych audytów wewnętrznych oraz podjętych działań korygujących i naprawczych
8) informacje dotyczące okresowych przeglądów systemu zarządzania jakością dokonywanych przez kierownika jednostki ochrony zdrowia.

- Zgodnie z wytycznymi systemu jakości należy przeprowadzać co najmniej raz do roku kliniczny audyt wewnętrzny oraz wykonywać podstawowe i specjalistyczne testy urządzeń radiologicznych. Testy podstawowe dzielą się na testy codzienne, cotygodniowe miesięczne i półroczne. Do wykonania testów miesięcznych i półrocznych będą potrzebne „fantomy stomatologiczne” - dodaje Paweł Letko

W tej chwili już kilku producentów oferuje fantomy stomatologiczne, które można wykorzystać do wykonywania wszystkich wymaganych testów dla aparatów rtg. Powyższe testy mogą wykonywać osoby związane bezpośrednio z procedurami radiologicznymi, czyli np. dentysta, który ma ukończone szkolenie z ochrony radiologicznej pacjenta i odpowiednie przeszkolenie do wykonania tych testów (nie musi to być inspektor OR). Paweł Letko zwraca uwagę, że testy podstawowe wykonujemy nie tylko dla zapisu zdjęć na kliszach ale również obowiązują w przypadku posiadania radiografii pośredniej czy bezpośredniej.

Testy specjalistyczne wykonują podmioty które:
1) Albo posiadają upoważnienie WSSE (do końca 2011roku)
2) Lub podmioty posiadające akredytację na wykonywanie powyższych testów.

- Mają one na celu sprawdzenie zgodności fizycznych parametrów aparatu jak np. wysokie napięcie, dawkę, wydajność lampy, czasy ekspozycji czy warstwę półchłonną. Testy specjalistyczne wykonywane są przy użyciu specjalistycznego sprzętu do kontroli jakości - informuje właściciel firmy Labpom, zajmującej się również przeprowadzaniem testów specjalistycznych.

Do wniosku składanego do WSSE, należy również dołączyć testy akceptacyjne aparatu, który zakupiliśmy, a także m.in.: instrukcję ochrony radiologicznej , zakładowy plan postępowania awaryjnego, programy szkoleń wstępnych i okresowych. Te dokumenty zazwyczaj dołączane są do projektów ochrony radiologicznej przez jego wykonawców.

Wykaz dokumentów dołączanych do wniosku zgodnie z informacjami ze strony WSSE w Białymstoku:

1. Dokumentacja techniczna aparatu.
2. Instrukcja obsługi aparatu.
3. Dokument potwierdzający spełnienie akceptacyjnych testów kontroli parametrów technicznych aparatu rentgenowskiego
4. Dokumentacja projektowa pracowni rentgenowskiej zatwierdzonej przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku (dotyczy aparatów stosowanych w terenie).
5. Instrukcja pracy z aparatem rentgenowskim ustalająca szczegółowe zasady postępowania w zakresie ochrony radiologicznej (Instrukcja ochrony radiologicznej).
6. Zakładowy plan postępowania awaryjnego.
7. Sprawozdanie z pomiarów dozymetrycznych promieniowania X
8. Program zapewnienia jakości.
9. Program szkoleń pracowników w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.
10. Oświadczenie dostawcy potwierdzające wpis aparatu rtg do rejestru wyrobów medycznych zgodnie z wymaganiami ustawy z dnia 20 maja 2010r. o wyrobach medycznych (Dz. U. nr 107, poz. 679).

Wpis powstal dzieki wspolpracy ze specjalistą Pawlem Letko.

Paweł Letko Laboratorium Pomiarowe Labpom
tel. 698 649 555
e-mail: labpombial@wp.pl

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz